دانشگاه لرستان بهداشت و بیماری‌های عفونی دام 3041-9697 3 1 2026 06 22 Coprological Investigation of Gastrointestinal Helminths in Stray Dogs and Associated Public Health Risks in Isfahan, Central Iran بررسی مدفوع‌شناسی کرم‌های گوارشی در سگ‌های ولگرد و ریسک‌های همراه برای سلامت عمومی در اصفهان، مرکز ایران 738530 10.22034/jahid.2026.2093692.1076 FA حمیدرضا عزیزی علویچه گروه پاتوبیولوژی دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران 0000-0002-5088-3900 محمدحسین پاکروح مدیر مسئول پژوهشکده دانشجویی بین‌رشته‌ای دامپزشکی (ISRI-VetM)، مرکز رشد واحدهای فناور، معاونت پژوهشی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و 0009-0004-7335-7753 محمد کاظمی دانشجوی دکتری حرفه‌ای دامپزشکی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران 0009-0009-1519-4972 Journal Article 2026 07 07 Background and Objective: Gastrointestinal parasites in stray dogs pose a significant zoonotic threat to human health, particularly in urban settings where human-animal interactions are frequent. Despite awareness of these risks, updated, region-specific epidemiological data is vital for informing public health policies in Isfahan, a metropolitan area with a high density of free-roaming dogs.<br>Methods: A cross-sectional survey was conducted from April to June 2026, involving 122 stray dogs in Isfahan, Iran. Fecal samples were collected via cluster sampling from diverse habitats, including public parks, industrial fringes, and areas surrounding slaughterhouses. Samples were processed using macroscopic examination, direct smear, formalin-ether sedimentation, and zinc sulfate flotation techniques. Infection intensity was assessed using the modified McMaster egg counting method. Data were analyzed using SPSS (v25) to identify relationships between infection status, environmental exposure, and host demographics.<br>Results: The overall prevalence of intestinal parasites was 63.93%. Helminthic infections were more common (52.46%) than protozoan infections (34.42%). The most prevalent parasite identified was Taenia spp. (27.05%), followed by Sarcocystis spp. (12.30%) and Toxocara canis (9.83%). Notably, 21.31% of the dogs exhibited mixed parasitic infections, indicating a high parasitic burden. Statistical analysis demonstrated a significant association between proximity to slaughterhouses and increased prevalence of infection (P < 0.05), whereas host gender did not significantly influence infection rates (P > 0.05).<br>Conclusion: The high prevalence and diversity of zoonotic parasites among stray dogs in Isfahan underscore the critical role these animals play in environmental contamination. The findings highlight an urgent need for multisectoral public health interventions, including systematic population management, regular veterinary deworming programs, and improved waste management in industrial and high-risk zones, to effectively reduce the transmission of serious diseases such as hydatidosis and visceral larva migrans. زمینه و هدف : انگل‌های گوارشی در سگ‌های ولگرد، تهدیدی جدی و زئونوتیک برای سلامت انسان محسوب می‌شوند، به‌ویژه در محیط‌های شهری که تعاملات انسان و حیوان مکرر است. با وجود آگاهی از این خطرات، داده‌های اپیدمیولوژیک به‌روز و منطقه‌ای برای اطلاع‌رسانی به سیاست‌های بهداشت عمومی در اصفهان، به عنوان یک کلان‌شهر با تراکم بالای سگ‌های بلاصاحب، حیاتی است.<br>مواد و روش ها: یک مطالعه مقطعی بین ماه‌های آوریل و ژوئن ۲۰۲۶ بر روی ۱۲۲ قلاده سگ ولگرد در اصفهان انجام شد. نمونه‌های مدفوع به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از زیستگاه‌های متنوع شامل پارک‌های عمومی، حاشیه مناطق صنعتی و اطراف کشتارگاه‌ها جمع‌آوری گردید. نمونه‌ها با استفاده از معاینات ماکروسکوپی، گسترش مستقیم، رسوب‌گذاری فرمالین-اتر و شناورسازی سولفات روی پردازش شدند. شدت آلودگی با استفاده از روش شمارش تخم مک‌مستر اصلاح‌شده ارزیابی شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS (نسخه ۲۵) برای شناسایی ارتباط بین وضعیت عفونت، مواجهه محیطی و ویژگی‌های دموگرافیک میزبان تحلیل شدند.<br>یافته ها: شیوع کلی انگل‌های روده‌ای ۶۳.۹۳٪ بود. عفونت‌های کرمی (۵۲.۴۶٪) فراوانی بیشتری نسبت به عفونت‌های تک‌یاخته‌ای (۳۴.۴۲٪) داشتند. شایع‌ترین انگل شناسایی شده گونه Taenia (۲۷.۰۵٪) و پس از آن Sarcocystis spp. (۱۲.۳۰٪) و Toxocara canis (۹.۸۳٪) بود. قابل توجه است که ۲۱.۳۱٪ از سگ‌ها دارای آلودگی‌های چندگانه بودند که نشان‌دهنده بار انگلی بالا است. تحلیل آماری نشان‌دهنده ارتباط معنی‌داری بین نزدیکی به کشتارگاه‌ها و افزایش نرخ آلودگی بود (P < 0.05)، در حالی که جنسیت میزبان تأثیر معنی‌داری بر نرخ عفونت نداشت( P > 0.05).<br><br>نتیجه‌گیری: شیوع و تنوع بالای انگل‌های زئونوتیک در میان سگ‌های ولگرد اصفهان، نقش حیاتی این حیوانات را در آلودگی محیط زیست برجسته می‌کند. یافته‌ها بر نیاز مبرم به مداخلات بهداشت عمومی چندبخشی، شامل مدیریت سیستماتیک جمعیت، برنامه‌های منظم ضدانگلی دامپزشکی و بهبود مدیریت پسماند در مناطق صنعتی و پرخطر تأکید می‌ورزد تا به‌طور مؤثری انتقال بیماری‌های جدی نظیر هیداتیدوز و لارو مهاجر احشایی کاهش یابد.